Een growth mindset is een manier van denken waarbij je ervan uitgaat dat je jezelf kunt blijven ontwikkelen. Uitdagingen, fouten en tegenslagen worden daarbij niet alleen gezien als iets negatiefs, maar ook als momenten waar je van kunt leren. Dat kan helpen om nieuwe dingen te proberen, door te zetten wanneer iets niet direct lukt en open te blijven staan voor ontwikkeling. Het tegenovergestelde wordt een fixed mindset genoemd. Daarbij ga je er eerder vanuit dat eigenschappen, talenten of vaardigheden grotendeels vaststaan. Hierdoor kan een tegenslag sneller voelen als bewijs dat je ergens niet goed in bent, terwijl een growth mindset juist ruimte laat voor de mogelijkheid om ergens beter in te worden.
Wat is een growth mindset?
Bij een growth mindset geloof je dat je capaciteiten niet volledig vaststaan, maar dat ontwikkeling mogelijk is door onder andere oefening, ervaring, inspanning en feedback. Je hoeft iets dus niet direct te kunnen om er uiteindelijk beter in te kunnen worden. Dat verschil wordt vooral zichtbaar wanneer iets moeilijk wordt. Met een fixed mindset kun je bijvoorbeeld denken: ‘Ik kan dit gewoon niet.’ Vanuit een growth mindset wordt dat eerder: ‘Ik kan dit nog niet.’ Dat betekent niet dat je altijd positief moet denken of dat alles haalbaar is zolang je maar hard genoeg probeert. Het gaat er vooral om dat je jezelf ruimte geeft om te leren en dat een fout of tegenslag niet direct bepaalt wat je wel of niet kunt.
Kenmerken van een growth mindset
Een growth mindset komt tot uiting in de manier waarop je omgaat met uitdagingen, fouten, feedback en je eigen ontwikkeling.
Volharding
Wanneer iets niet direct lukt, betekent dat niet automatisch dat je moet stoppen. Je kunt onderzoeken wat er misging, je aanpak veranderen en het opnieuw proberen. Een fout wordt daarmee geen bewijs dat je hebt gefaald, maar informatie waar je iets van kunt leren. Volharding betekent daarbij niet dat je koste wat kost moet doorgaan. Soms is juist bijsturen, hulp vragen of een ander doel kiezen onderdeel van het leerproces.
Openstaan voor uitdagingen
Nieuwe of moeilijke situaties brengen onzekerheid met zich mee. Toch kunnen juist die situaties mogelijkheden bieden om iets nieuws te leren. Met een growth mindset hoef je niet zeker te weten dat iets gaat lukken voordat je eraan begint. Je accepteert dat je ergens nog niet goed in kunt zijn en dat vaardigheden zich gaandeweg kunnen ontwikkelen.
Vertrouwen in ontwikkeling
Zelfvertrouwen binnen een growth mindset betekent niet dat je ervan overtuigd bent dat je alles kunt. Het betekent eerder dat je erop vertrouwt dat je kunt leren, aanpassen en ontwikkelen. Daardoor kan het makkelijker worden om iets nieuws te proberen zonder dat je eigenwaarde volledig afhankelijk wordt van het resultaat.
Openstaan voor feedback
Feedback kan inzicht geven in dingen die je zelf niet ziet. In plaats van kritiek automatisch te ervaren als een oordeel over wie je bent, kun je proberen onderscheid te maken tussen jezelf en iets wat je doet. Dat maakt het makkelijker om bruikbare feedback mee te nemen, zonder iedere opmerking als persoonlijke afwijzing te ervaren.
Hoe kan een growth mindset helpen?
Een growth mindset verandert niet wat er gebeurt, maar kan wel invloed hebben op hoe je ermee omgaat. Een tegenslag hoeft bijvoorbeeld niet meteen te betekenen dat je hebt gefaald. Je kunt jezelf ook afvragen wat je ervan kunt leren en wat je de volgende keer anders zou kunnen doen. Dat kan op verschillende gebieden van je leven helpen. Op je werk of tijdens een studie kan het makkelijker worden om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en feedback te gebruiken. In relaties kan het helpen om fouten en misverstanden te bespreken zonder daar direct conclusies aan te verbinden over jezelf of de ander. Ook persoonlijke doelen kunnen anders gaan voelen. In plaats van alleen te kijken naar wat je uiteindelijk hebt bereikt, besteed je meer aandacht aan de stappen die je onderweg zet.
Hoe ontwikkel je een growth mindset?
Een growth mindset ontwikkelen betekent niet dat je vanaf nu iedere uitdaging leuk moet vinden of nooit meer aan jezelf mag twijfelen. Het begint juist met herkennen hoe je reageert wanneer iets niet lukt.
Let op hoe je tegen jezelf praat
Gedachten als ‘Ik ben hier slecht in’ of ‘Dit gaat mij toch nooit lukken’ laten weinig ruimte voor ontwikkeling. Probeer daar niet geforceerd een positieve gedachte tegenover te zetten, maar maak hem realistischer. ‘Ik kan dit niet’ kan bijvoorbeeld worden: ‘Ik kan dit nog niet en moet uitzoeken wat ik nodig heb om het te leren.’
Zie fouten als informatie
Vraag jezelf na een fout niet alleen af wat er misging, maar ook wat je ervan kunt meenemen. Misschien ontbrak er kennis, werkte je aanpak niet of had je meer tijd of ondersteuning nodig. Daarmee wordt een fout iets waar je informatie uit kunt halen in plaats van alleen iets waarvoor je jezelf veroordeelt.
Zoek uitdagingen die bij je passen
Groeien betekent niet dat je jezelf voortdurend buiten je grenzen moet dwingen. Kies uitdagingen die nét iets van je vragen en waarbij er ruimte is om te oefenen. Zo kun je nieuwe ervaringen opdoen zonder van jezelf te verwachten dat alles onmiddellijk goed gaat.
Vraag gericht om feedback
Feedback is het nuttigst wanneer je weet waar je meer inzicht in wilt krijgen. Vraag bijvoorbeeld niet alleen ‘Wat vond je ervan?’, maar ‘Wat zou ik de volgende keer anders kunnen doen?’ Dat maakt feedback concreter en makkelijker om daadwerkelijk te gebruiken.
Een growth mindset in het dagelijks leven
Een growth mindset zit uiteindelijk vooral in kleine momenten. Je merkt dat iets niet lukt en besluit het nog eens op een andere manier te proberen. Je krijgt feedback en onderzoekt eerst of je er iets aan hebt. Of je maakt een fout zonder daar meteen de conclusie aan te verbinden dat je ergens niet goed genoeg voor bent. Dat kan helpen om minder zwart-wit naar succes en falen te kijken. Vooruitgang hoeft niet te betekenen dat alles iedere keer beter gaat. Soms bestaat ontwikkeling juist uit proberen, terugvallen, aanpassen en opnieuw beginnen.
Growth mindset en depressieve klachten
Wanneer je depressieve klachten ervaart, kan het veel moeilijker zijn om mogelijkheden of vooruitgang te zien. Negatieve gedachten over jezelf en de toekomst kunnen bovendien onderdeel zijn van een depressie. Een growth mindset is daarom geen oplossing voor een depressie en depressieve klachten kunnen niet simpelweg worden weggenomen door anders te denken. Wel kunnen manieren van denken en omgaan met tegenslagen onderdeel zijn van persoonlijke ontwikkeling en herstel. Daarbij is het belangrijk dat de verantwoordelijkheid voor herstel niet volledig bij jezelf wordt gelegd.
Bij aanhoudende depressieve klachten kan professionele behandeling nodig zijn. Welke behandeling passend is, hangt af van je klachten, diagnose, eerdere behandelingen en persoonlijke situatie. Wanneer eerdere behandelingen voor een depressieve stoornis onvoldoende effect hebben gehad, kan rTMS in sommige gevallen een mogelijke behandeloptie zijn.