Soms zit alles gewoon even tegen. Niet door één gebeurtenis, maar met meerdere dingen die zich opstapelen. Gezondheidsklachten, moeite met functioneren op werk, geldzorgen, relaties die stroef lopen, autopech, noem het maar op. Voor mensen met depressie kan zo’n periode extra hard aankomen. Niet alleen door wat er gebeurt, maar ook door wat het in gang zet. Oude patronen. Negatieve gedachten. Dus wat doe je als het leven even tegenzit?
Als tegenslag meer impact heeft
Iedereen heeft momenten waarop het tegenzit. Maar bij depressie komt stress vaak harder binnen. Het brein is gevoeliger afgesteld en reageert sneller op veranderingen, onzekerheid of verlies van controle. Waar de één denkt: “Dit is vervelend, maar het waait wel over”, kan een ander merken dat sombere gedachten sterker worden, piekeren toeneemt en negatieve overtuigingen ‘bevestigd’ worden. Dat is geen karaktertrek en geen gebrek aan veerkracht. Het is een stressreactie van het brein.
Waarom oude klachten terugkomen als het even tegenzit
Tegenslag zorgt vaak voor onrust en een gevoel van machteloosheid. En juist dát zijn bekende triggers bij depressie. Bij depressie kan stress het gevoel versterken dat alles zinloos is of dat je vastzit. Veel mensen schrikken daarvan en denken: “Ik was hier toch voorbij?” Maar herstel is geen rechte lijn. Het is normaal dat klachten schommelen, vooral in moeilijke periodes. Wat in moeilijke periodes vaak volgt, is zelfkritiek. Gedachten sluipen erin, soms bijna ongemerkt: “ik zou dit inmiddels beter moeten kunnen, waarom lukt het anderen wel, ik stel me aan”. Zelfkritiek is begrijpelijk, veel mensen proberen zichzelf ermee te pushen. Maar in de praktijk helpt het zelden. Sterker nog: hoe harder je jezelf pusht, hoe meer spanning er ontstaat. En juist die spanning kan klachten verergeren of in stand houden.
Wat kan helpen als het leven even tegenzit
Er is geen snelle oplossing voor moeilijke fases. Soms moet je er “gewoon even doorheen”. Maar er zijn wel dingen die kunnen helpen om de druk te verlagen.
Sta stil bij jezelf
Neem een momentje om te evalueren. Schrijf op wat je dwars zit, wat je voelt, wat je stress geeft, wat je zou kunnen helpen en wat je op dit moment aankunt. Soms weet je zelf wat goed voor je is en wat je kunt inzetten om eventuele problemen op te lossen, soms ook niet, en dat is oké. Neem de tijd die je nodig hebt om dit overzichtelijk te maken voor jezelf. Zie het niet als een do-to lijst, dat kan alleen maar meer onrust geven. Je hoeft nu nog niet in actie te komen, het doel is namelijk innerlijke rust creëren.
Zelfzorg op nummer één
Als het goed is, heb je nu beter zicht op waar je energie voor hebt en wat je op dit moment aankunt. Vanuit daar kun je stap voor stap ruimte creëren om die draagkracht weer te vergroten. Begin klein. Eet iets. Doe een dutje. Ruim één ding op. Neem een warme douche of zoek contact met iemand die je vertrouwt. Door eerst voor jezelf te zorgen, geef je je lichaam en brein de kans om tot rust te komen. Het kan onwennig voelen om zelfzorg vóór alles wat ‘moet’ te plaatsen. Misschien voelt het alsof je aan het vermijden of uitstellen bent, maar eigenlijk doe je het tegenovergestelde. Juist deze stap maakt het mogelijk om later meer voor elkaar te krijgen. Zie het zo: een auto zonder brandstof komt ook niet vooruit, dus waarom verwacht je dat jij dat wél kunt?
Leer van je tegenslagen
Misschien draait omgaan met tegenslag niet om sterker worden, maar om wijzer worden. Om leren accepteren wat je nu niet kunt veranderen, terwijl je voorzichtig werkt aan wat wél binnen bereik ligt. En om jezelf de ruimte te geven om dat verschil niet altijd meteen te hoeven weten. Niet alles hoeft ‘goed’ te gaan om waardevol te zijn. Ook dit moment telt mee als waardevolle les. Je leert namelijk om op jezelf te vertrouwen door hiermee om te gaan.
Doe wat je kunt en laat het los
Wanneer het leven tegenzit, kan de neiging ontstaan om óf alles te willen oplossen, óf helemaal stil te vallen. Beide kosten veel energie. Wat vaak helpt, is het midden zoeken: doen wat binnen je bereik ligt en de rest voorlopig laten rusten. Dat kan betekenen dat je één kleine stap zet en daarna bewust stopt. Niet omdat het af is, maar omdat dit is wat vandaag mogelijk is. Loslaten is in dit geval geen opgeven, maar erkennen dat je niet alles tegelijk hoeft te dragen. Soms is het genoeg om te zeggen: dit is wat ik vandaag kon doen, en dat was goed.
Je hoeft het niet alleen te dragen
Soms is wat je ook doet, hoe hard je ook je best doet, gewoon niet genoeg om het op te lossen. Of is de tegenslag buiten jouw controle en het enige wat je kunt doen is het verwerken van de emoties die het naar boven brengt. Dat zegt iets over de zwaarte van wat je meedraagt. Professionele hulp kan dan ondersteuning bieden, bijvoorbeeld in de vorm van therapie of andere aanvullende behandelingen. Als het leven even tegenzit en je merkt dat oude klachten opspelen, betekent dat niet dat je terug bij af bent. Het betekent dat je mens bent, met een brein dat gevoelig reageert op druk. Maar je hoeft hier niet alleen doorheen te gaan.
Je bent niet terug bij af
Het belangrijkste om te onthouden dat moeilijke periodes niets zeggen over wie je bent of hoe ver je bent gekomen. Ze zeggen iets over de omstandigheden waarin je je bevindt. Als het leven even tegenzit en je merkt dat het zwaarder voelt dan normaal, mag je jezelf de tijd geven om daarmee om te gaan. Niet alles hoeft opgelost. Soms is aanwezig blijven bij wat er is, al genoeg. Het feit dat je dit leest, zegt al iets. Dat je stilstaat bij wat je voelt en zoekt naar manieren om ermee om te gaan. Dat is geen stilstand, dat is zorg. Voor jezelf. En ook als het nu nog niet lichter voelt, betekent dat niet dat er niets gebeurt. Soms is dit precies de beweging die nodig is.
